MAHRUM VE BOŞ: Akropolden Manzara
xurban_collective
09 Mayıs - 17 Haziran 2006
xurban_collective girişiminin Mayıs 2006'da Platform Garanti Güncel Sanat Merkezi'nde sergilenmek üzere tasarladığı proje, Türkiye toprağına özgü iki ayrı fakat benzer ihtilafın kesiştiği alanı/mevzuyu galeriye taşıyor: Bergama'da yıllardır hukuka aykırı olarak işletilen siyanürlü altın madeni (Ovacık) ve 19. yüzyılda yerinden alınıp halen Berlin Pergamon Müzesi'nde sergilenen sunak. Adaletin kanunlar yolu ile tecellisinden ümit kesilen, "hukuk"un şiddet ve gasp yoluyla vücut bulduğu bu topraklardan sökülüp götürülenin ardında bıraktığı boşluğun arkeolojisini yapan xurban, müzedeki/vitrindeki 'değerli nesne'nin karşısında geride kalan kısırlaştırılmış toprağı bütün güzelliği ile ortaya çıkarmayı ve sunmayı amaçlıyor, politik çekişme ve polemiklerin uzağında, taşı, otu, çiçeği ve kokusu ile...
xurban_collective, Bergama'daki arkeolojik kalıntıların yerlerinden alınıp Berlin Pergamon Müzesi'ne taşınmasını ve daha yakın zamanda akropolisi çevreleyen araziye tecavüz eden altın madenlerinin kurulmasını fiziksel olarak birer kazı, yıkım ve yenilenme mekanları; ideolojik olarak ise yerel ve uluslararası ihtilaf mekanları olarak görüyor.
Geçen yıl boyunca, xurban_collective Bergama'nın iki komşu mahali ve bölgedeki altın madenleri arasındaki diyalogların çerçevesini araştırdı, inceledi ve sorguladı. Araştırmalarında 'kazı' fikri hem gerçek anlamıyla hem de kavramsal olarak, arkeolojik oluşum ve yerin içinde bulunduğu bağlamsal çerçeve arasında kalan alanları ortaya çıkarmak ve ilgili kanıt toplamak amacıyla kullanıldı. xurban_collective'in birer 'boşluk' olarak tanımladığı bu alanlar yapıların deneyimlediği geçmiş ve süregelen eylemleri, felaketleri ve tekrarlanan muameleleri aydınlatıyor.
İstanbul, bu söylem içinde mahaller arası bir mekan, iktidar düğümlerinin Bergama yakınında Ovacık adıyla bilinen maden bölgesinin sömürüsünü kolaylaştırdığı ve gerçekleştirdiği bir yer olarak duruyor. Mahrum ve Boş: Akropolden Manzara, İstanbul'da, Platform Garanti Güncel Sanat Merkezi'nde yine başka bir transfer sistemi yoluyla oluşturulan bir sergi biçiminde gerçekleşiyor. Bergama'dan alınıp İstanbul'a taşınarak Platform'un vitrinine yığılan toprak, kazı yapmayı, taşımayı ve boşluğu simgeliyor. Büyük boy fotoğraflar, arkeolojik kalıntıları koruyucu bir battaniyeyle örten, boşlukları dolduran ve geçmiş kazıları saklayan bitkileri ayrıntılarıyla betimliyor. Bergama tepesinin ve maden ocağının 'time-lapse' filmle çekilmiş görüntülerinin yanı sıra bütün bu fikirler xurban_collective'in bölgede gerçekleştirdiği ve filme aldığı jestler ve eylemler yoluyla özetleniyor ve anlatılıyor.